In één zin
Elk advies uit het diepteonderzoek draagt een verplichte paragraaf „Openstaande punten en grenzen van dit onderzoek“ — en dat zijn geen kleine lettertjes, maar juist het deel dat de rest van het document pas bruikbaar maakt.
Een tekst die elke vraag beantwoordt, is verdacht
De gemakkelijkste fout die een gegenereerde vakinhoudelijke tekst kan maken, is niet het verkeerde antwoord. Het is het gelijkmatig zelfverzekerde antwoord: elke alinea even stellig geformuleerd, of er nu drie relevante uitspraken achter staan of helemaal niets. Wie zo'n tekst leest, kan niet meer zien waar hij zelf moet nalezen — en juist dat is het werk dat een advocaat niet kan delegeren.
Een advies dat op twintig pagina's nooit hapert, zegt daarom niets over de kwaliteit van het onderzoek. Het zegt alleen iets over de formuleerzekerheid van degene die het heeft geschreven.
De paragraaf die niet kan worden weggelaten
Het diepteonderzoek dwingt daarom een laatste paragraaf af die geen enkele run kan overslaan: „Openstaande punten en grenzen van dit onderzoek“. Die wordt niet uit beleefdheid toegevoegd, maar gevuld uit meegevoerde telwaarden. Daarin staat wat tijdens de run daadwerkelijk is blijven liggen:
- Niet weerlegde bezwaren uit de tegencontrole. Bij elk advies loopt een aparte, bewust tegendraadse ronde tegen het eigen tussenresultaat. Wat die aanmerkt en wat daarna niet onderbouwd kon worden, verdwijnt niet — het staat hier.
- Onbeantwoord gebleven deelvragen. Uit de bevestigde onderzoeksopdracht ontstaan aan het begin vijf tot zestien deelvragen. Aan het eind wordt gecontroleerd welke daarvan de tekst werkelijk heeft beantwoord. De overige worden benoemd.
- Niet bevestigde normcitaten. Elk §- en art.-citaat wordt getoetst aan de officiële tekst. Wat niet bevestigd kon worden, wordt vermeld.
- Niet terugvindbare letterlijke citaten. Een citaat geldt alleen als onderbouwd wanneer het op de doelpagina is aangetroffen.
- Alinea's zonder vindplaats en paragrafen die afgekapt moesten worden.
En als er niets openbleef?
Dan staat ook dat er — maar niet als vrijwaringsverklaring. De paragraaf zegt in dat geval uitdrukkelijk dat een leeg resultaat niet betekent dat er niets is. Het betekent alleen: de uitgevoerde controles hebben niets gevonden.
Het verschil is geen muggenzifterij. „Geen openstaande punten“ leest als een bewijs van volledigheid. Wat het in werkelijkheid is, is een uitspraak over een controleomvang — over wat er gezocht is, niet over wat er bestaat. Een advies kan alleen aantonen dat het op de plekken waar het heeft gekeken niets tegenstrijdigs heeft aangetroffen. Alles wat verder gaat, zou een bewering over het onbekende zijn.
Een bronverwijzing die nergens heen leidt, wordt zichtbaar ongeldig gemaakt
Dezelfde houding zit in een detail dat men gemakkelijk over het hoofd ziet. Verwijst een bronmarkering in de tekst naar een bron die helemaal niet in de bronnenlijst staat, dan wordt die niet stilzwijgend verwijderd, maar zichtbaar tot „[?]“ ongeldig gemaakt.
Dat is bewust de ongemakkelijkere variant. Stilzwijgend verwijderen zou er cosmetisch mooier uitzien — de zin zou daarna lezen als een eenvoudige constatering, en niemand zou eraan denken die in twijfel te trekken. Precies dat is het probleem: hij zou zijn aanspraak op onderbouwing hebben verloren zonder dat iemand het merkt. Een „[?]“ zegt daarentegen precies hoe het zit — hier stond een uitspraak die onderbouwd wilde zijn en het niet is.
De dekkingsgraadregel
Aanvullend draagt elk advies een korte balans: hoeveel bronnen zijn gecontroleerd, hoeveel daarvan uit het web, uit het normenbestand, uit de rechtspraak en uit het dossier komen, hoeveel normcitaten zijn bevestigd en hoeveel punten zijn opengebleven.
Ook die is bewust tweezijdig opgebouwd: wat er niet in terecht is gekomen — verworpen bronnen, door de AI uitgesloten dossierdocumenten, afgekapte paragrafen — staat gelijkwaardig naast wat er wel in terecht is gekomen. Een balans die alleen de successen telt, is geen balans.
Wat dit betekent voor het gebruik
Een advies uit het diepteonderzoek is een onderzoeksgrondslag, geen juridisch advies — dat staat ook op het voorblad. De paragraaf „Openstaande punten“ is het praktische deel van die uitspraak: hij zegt u waar u moet beginnen. Wie hem eerst leest en daarna het advies, werkt sneller dan iemand die vooraan begint en zelf moet uitzoeken welke zinnen hij kan vertrouwen.
Hoe zo'n run ontstaat en wat daarbij wordt gecontroleerd, staat in het artikel over de gearchiveerde bronnen.
→ Voor advocaten · Processtukken & bewijsstukken · Waarom Smart Legal Pro · Prijzen voor kantoren
